Reklam Alanı
Reklam Alanı

BEBEKLERDE GÜVENLİ BAĞLANMA NEDİR?



BEBEKLERDE GÜVENLİ BAĞLANMA NEDİR?

Bağlanma; bebek ve bakım veren kişi arasında gelişen, yakınlık arayışı da denilen, stres ve ayrılık durumlarında kendini daha çok gösteren duygusal bağdır. Ruhen ve bedenen sağlıklı bireylerin yetişmesi için, annenin bebeği ile doğum öncesinden başlayan ve doğum sonrası da devam eden uygun bağlanma oluşturması ve sürdürmesi beklenirken, benzer şekilde bebeğin de annesi ile uygun ve güvenli bağlanma kurması gerekmektedir.

GÜVENSİZ BAĞLANMA NEDİR?

Üç tip bağlanma örüntüsü tanımlanmıştır; “güvenli”, “güvensiz/dirençli” ve “güvensiz/kaçınan”.

Kaçınmacı güvensiz bir biçimde bağlanan bebekler anne varken ona tepkisiz görünürler. Ayrıldığında genellikle bozulma belirtisi göstermezler. Yabancıya, büyük ölçüde anneye gösterdiklerine benzer tepkilerde bulunurlar.

Direnen güvensiz bağlanan bebekler ise kucağa alındıktan sonra ağlamayı sürdürür ve kolay rahatlatılmaz. Tutulduklarında kurtulmaya çabalar, bazen de vurur ve iterler.

BEBEKLERDE GÜVENLİ BAĞLANMA NEDEN ÖNEMLİDİR?

Anne ve bebeğin, dokunarak ve göz göze bakışarak iletişim kurduğu bu dönem, çocuk için en değerli beyin gelişiminin gerçekleştiği dönemdir.

Bu dönemde yeni nörolojik ağlar kurulur ve bu ağlar, “ileriye yönelik plan yapmak, empati kurma, problem çözme, dürtülerin kontrolü, duyguları tanıma” gibi işlevleri içeren beyin bölgesinin gelişimi için hayati önem taşır.

Bağlanmada sorun yaşayan çocukların ileriki yaşamlarında sorunlar olduğunu gösteren çalışmalar da bulunmaktadır. Bu kurulan bağlanma ile çocuğun yaşamda kalma şansını arttırdığı ve evrimsel olarak yaşamı tehdit eden bir durumdan korunma olduğu iddia edilmektedir.

Anne, bebeğin ifade ettiği duyguları söze döker ve bebek duygularını tanır, ifade edilişini öğrenir, zihninde duygu ve davranışı eşleştirir. Anne-baba veya bakım veren kişi ile arasında güvenli bir bağlanma olan çocuklar, bu kişilerin her zaman yanında olduğunu ve ulaşılabilir olduğunu bilir. Anne-baba yanındayken rahattır, etrafı rahatça keşfeder. Güvenli bir bağlanma olan çocuklar, annenin-babanın yokluğunda tepki gösterir fakat geri döndüğünde sakinleşirler.

Bu çocukların özgüvenleri daha yüksektir. Ben başa çıkabilirim inancı ileriki yaşlarda daha fazla olur. Yine güvenli bağlanan çocuklar daha iyi arkadaşlık ilişkileri kurmaktadırlar.

İlk aylarında aşırı ağlayan ve kucağa alınmaya da yanıt vermeyen bebeklerde göz teması ve gülümsemenin geç kaldığı ve üçüncü ayın sonunda da annelerin bu bebekleri reddettiği saptanmıştır. Fakat üç aylık olan bebeklerinin ağlamalarına hemen yanıt veren annelerin, 12. ayda bebekleriyle güvenli bağlandıkları saptanmıştır.

GÜVENLİ BAĞLANMA TAM OLARAK NE ZAMAN TAMAMLANIR? AŞAMALARI NEDİR?

  • 0-2 ay: Bebeğin doğası gereği meme arama, başı döndürme, emme, yutma, yakalama, anneye yönelme, beslenme saatlerini sezinleme ve hazırlanma şeklindeki davranışları “bağlanma öncülleri”dir.
  • 2-6 ay: Bebek bakıcısına yönelmeye başlar. Sosyal tepkileri artar. Bakıcısına gülümsemeye, uzun süreli göz teması kurmaya ve sesler çıkartmaya başlar. Bu dönem “bağlanmanın oluşma aşaması”dır.
  • 7-24.ay: 7.ayla birlikte bebekler bağlanacakları kişiyi seçer ve çok geniş olan sosyal çevresini sınırlandırmaya başlar. Bu dönem yabancı kaygısının başladığı dönemdir. 7-24.aylarda bağlanma netleşir. Bu sürede bebek anneden ya da bakımverenden uzaklaştığında ağlar, huzursuzluk ve gerginlik  belirtileri gösterir.

GÜVENLİ BAĞLANMA OLUŞTURMANIN YOLLARI

  • Doğduğu andan itibaren bebek ile iletişim kurarken gözlerinin içine bakmak, bebek ile anne-baba arasındaki bağı kuvvetlendirir.

  • Bebeğin yatıştırılması, kucaklanması, okşanması, cinsiyeti ile seslenilmesi, konuşulması, göz göze temas kurulması ve emzirilmesi ya da emzirilemiyorsa uygun beslenme yönteminin kullanılması bağlanmayı destekler ve geliştirir

  • Özellikle ilk dönemlerde, bebeklerin hayatında sabit figürler olması önemlidir. Bebekler bakım verenlerinden uzun dönemli ayrı kalmamalıdır.

  • Bebek ile oynanan gıdıklama, ce-e oyunları, ayak/el masajları güvenli bağlanmayı güçlendirir. Özellikle bebek ile fiziksel temas kurma, söz-öncesi dönemde kurulan güvenli bağlanma için değerlidir.

  • Çocukların hayatlarındaki diğer bakım verenlerin (bakıcıların vb.) sık sık değişmesi güvenli bağlanma ilişkisini kurulmasını olumsuz yönde etkiler.

  • Evden çıkarken çocuğa görünmeden çıkmak, kaçmak, çocuğun size olan güvenini zedeler. Mutlaka çocuğa veda edilerek evden çıkılmalıdır. İşe giderken ya da dışarı çıkarken bebekle konuşup onu ayrılığa hazırlamak için ''Ben şimdi gidiyorum ama geleceğim’ diyebilirsiniz. 

  • Bebeğiniz kullandığınız kelimeleri anlamasa bile ses tonunuz çok önemlidir. Sakin bir ses tonuyla sinirli bir ses tonunu bebeğiniz rahatlıkla ayırt edebilir.

  • Kanguru yöntemi de güvenli bağlanmayı pekiştiren yöntemlerden biridir.

  • Ten tene temas, duyusal uyaranları tetiklemesine ek olarak annede oksitosin salınımın artışına yol açar. Oksitosin artışı ile anne sakinleşir ve sosyal duyarlılığı artar, ebeveynlik tutumlarını geliştirerek bağlanmaya destek olabilir.

  • İlk bakım verenlerin anneler olmasına rağmen bebekler ilk dönemlerden itibaren babalarına karşı da bağlanma geliştirirler. Babaların, bebeğin hayatındaki rolü çok değerlidir. Ne kadar zaman geçirdikleri, oyun oynamaları etkileşimde bulunmaları değerlidir.

  • Güvenli bağlanma oyunları da yine çok önemlidir. ‘Fış fış kayıkçı’ ya da saklambaç oyunu da tam bir bağlanma oyunudur. 

BEBEĞİMİN GÜVENLİ BAĞLANDIĞINI NASIL ANLAYABİLİRİM?

Güvenli bağlanan çocuklar;

Güvenli bağlanan çocukların, anneleri ile odaya girdiklerinde araştırma ve keşfetme isteklerinin olduğu, anne odadan ayrıldıktan sonra kaygı ve gerilim yaşadıkları, anneleri tekrar yanlarına geldiklerinde ise çabucak rahatlayarak tekrar keşfetme ve keşfettiklerini paylaşma istekleri içinde oldukları saptanmıştır.

Bu çocuklar; anneden ayrılıklarda huzursuzluk hissederler ve annesi geri döndüğünde mutlu olup, huzursuzluklarını gidermek için anneye sarılırlar.

Anneleri yanındayken etrafı zevkle incelerler, oyunlara açık olurlar.

Ebeveyni döndüğü zaman sevinir, itme kaçma gibi davranışlar sergilemezler.

Daha çabuk öğrenirler.

Ne kadar anneye bağlı olsalar da ebeveynlerinden ayrı vakit geçirebilirler.

Güvensiz bağlanan çocuklar;

Güvensiz bağlanan çocuklarda ise anneleri ayrıldığında keşfetmeyi ve oyun oynamayı kestikleri, yoğun kaygı ve ruhsal gerilim yaşadıkları, anneleri odaya dönse bile ruhsal gerilimlerinin azalmadığı ve rahatlayamadıkları görülmüştür

Bu çocuklar; anneden ayrılmaya çok fazla tepki gösterirler. Ya da tam tersi anne ya da bakım veren odadan ayrıldığında hiçbir tepki göstermeyebilirler.

Ayrılık sonrasında anne dönse dahi rahatlamazlar.

Fiziksel temastan hoşlanmazlar.

ÇALIŞAN ANNELER GÜVENLİ BAĞLANMA KURAMAZLAR MI?

Bebeğinizle güvenli bir bağ kurmak için mükemmel bir anne olmanız gerekmez. Güvenli bağlanmak oluşturmak için bebeğin 24 saat yanında olmak da gerekmemektedir. Bebeğinizle bağ oluşturmak için her zaman fırsat vardır. Ama sağlıklı anne-çocuk ilişkisi sürekli birlikte olmak demek değil, birlikte oldukları zaman dilimlerindeki sağlıklı ilişki demektir. Kaliteli zaman geçirmek denildiğinde çocuğa bir şeyler öğretmek akla gelmektedir. Kaliteli zaman öğretmenlik yapmak değil çocuğunuzla bağ kurduğunuz, ilişkinizi kuvvetlendirdiğiniz, onu koşulsuz sevdiğinizi hissettirdiğiniz anlar kaliteli zamanlardır. Duygusal olarak eksik olan çocuklar üzerinde yapılan çalışmalarda kriter annenin çalışıp çalışmaması değil çocuğa verilen duygusal destektir. Anne olmak çocuğun 24 saatinde onunla birlikte olma şartını gerektirmez. Tam tersi çocuğun anneden ayrı ve bağımsız olarak hareket edebilmesi, kendi farklılığını ortaya koyabilmesi ve aldığı anne sevgisi ve ilgisiyle bir birey olarak tek başına hareket edebilmesi çok önemlidir

Güvenli bağlanan çocuk zaten anneden ayrıldığında aşırı tepkiler göstermez; onun döneceğinden emindir. Çalışan annelerin dikkat edeceği en önemli konu bakım veren kişinin sabit bir kişi olması ve sürekli değişmemesidir. Çocukların hayatlarındaki diğer bakım verenlerin (bakıcıların vb.) sık sık değişmesi güvenli bağlanma ilişkisini kurulmasını olumsuz yönde etkiler.

Bebekleri, ayrılıklara hazırlamak önemlidir. Örneğin; işe giderken bebekle konuşup onu ayrılığa hazırlamak için ''Ben şimdi işe gidiyorum sana anneanne ben yokken çok iyi bakacak. Akşam olunca eve geleceğim yine buluşacağız'' diyebilirsiniz. Bebek görmeden gizlice kaçmak, haber vermeden işe gitmek gibi davranışlar bebekte anneye olan güveni zedeleyebilir.

ÇALIŞAN ANNELERE GÜVENLİ BAĞLANMA TAVSİYELERİ

  • Öncelikle siz evde olmadığınızda çocuğunuzu emanet ettiğiniz kişi konusunda içiniz rahat olmalıdır.

  • Bu ekibin en önemli parçası sadece siz değilsiniz. Babalar da bu ailenin en önemli parçasıdır. Ve geri planda kalmamalıdır. Yük paylaşımında büyük pay babanın olmalıdır.

  • Önemli olan çocukla 24 saat vakit geçirmek değil, geçirilen zamanın kalitesidir. Bunu asla unutmayın.

  • Yasal süt izinlerinizi işvereniniz ile görüşmeyi asla unutmayın. İlk 6 aya kadar -çalıştığınız sektöre göre- günde 1,5 ile 3 saat arası; 6-12 ay arasında da 1,5 saatlik süt izniniz vardır. Çalıştığınız yer ile bu planlamayı mutlaka yapın ve bu hakkınızı mutlaka kullanın.

  • Çalışan anne olmak suçluluğu yanında getirir. Anne bu suçluluğu çocuğun her istediğine tamam demek ya da sürekli hediye almak gibi vicdan rahatlatıcı hareketlere yönelir. Bu davranışlar da çocuğun geleceğinde sıkıntı yaşamasına sebep olabilir. Ölçülü olmak unutulmamalıdır. Onu sevdiğinizi başka yollarla göstermelisiniz.

  • Çocuğunuz size her istediği zaman ulaşabilmelidir. Bu çocukta güvende olduğu hissini kuvvetlendirir.

  • İhtiyacınız olduğunda yardım isteyin. Herşeye yetişmeniz mümkün olmayabilir. Sağlığınız için yardım istemekten çekinmeyin.

  •  Beslenme, uyku ve öz bakım (tuvalet alışkanlığı, giyinme vb.) gibi konularda bakımverenlerle nasıl hareket edileceği konusunda bir uzlaşma ortamı sağlamak çok önemlidir. Aşırı izin verici ve koruyucu bir tutuma sahip olan anneanne veya babaanne bakımındaki çocuk engellenmeye tahammülsüzlük gösterebilir bu tutum ileri hayatında sorun yaratabilir.

  • Bakım vereni benden daha çok sevecek düşüncesinden uzaklaşın. Çocuğunuzla güvenli bir bağ kurduğunuz takdirde çocuklar ‘’beni sevenler var ama bu kişiler gidecek yeniden gelecek’’ düşüncesinde olurlar. Çocuklar birden fazla kişiyi sevip bağlanabilir. Bu sizin anne çocuk ilişkinizi etkilemez.

  • Mükemmel anne kalıbından sıyrılın iyi bir anne olduğunuzu kendinize sürekli hatırlatın.

  • Çocuğa haber vermeden evden kaçma gibi davranışlarla asla evden çıkmayın.

  • Çocuklar beden dilinden hemen anlar. Çocuğun yanından ayrılırken üzgün olmanız ‘’annem benim yüzümden üzgün’’ diye algılayabilir.

  • Hastalık durumlarında evde kalmaya çalışın.

  • Kendinize de zaman ayırmayı unutmayın. Yeterli uyku, beslenme, egzersiz yapma ve sizi mutlu eden şeyleri yapmak da çok önemlidir.Siz ne kadar mutluysanız aileniz de o denli mutlu olur.

  • Ev işi yapmanız gereken durumlarda da işinizi yaparken çocuğunuz ile sohbet edin ya da çocuğunuzdan yaşına göre minik yardımlar isteyin.

  • Bebeğiniz sizinle birlikte uyumak istiyorsa, siz de istiyorsanız beraber uyuyun. Bu isteğini reddetmeyin.



Bu makale hakkında yorum yapmak ister misiniz ? Tecrübelerinizi paylaşabilirsiniz